خشنوثره مزداهه اهورهه

دوستان همراه درود

به مناسبت جشن آذرگان بانوشتاری کوتاه برای جاویدان دین آریایی در خویشکاریم

  پنام یزدان هرمزدخدای اوزنی گرز،خره اوزایات وآتش بهرام ،آذر فرا(بیاری برساد)از هما گناه پتیت پشیمانم.

خودرابه من آشکار ساز ای اهورا به توسط آرمئیتی توانایی ده،به واسطه ی سپنته مئینو(خرد مقدس)و ای مزدا،زوری(ده)از پاداش نیک وبه واسطه ی اشا فزون نیرو(بخش)و به واسطه ی وهومن پاداش .

ایدون زرتشت به بخشاید جان تن خود را(و)برگزیده (ترین)پندار نیک (و)کردار(و)گفتار (خود)رابه مزدا وبه اشا به سروش وبه خشتر.

(خرده اوستا ـ آذر نیایش ـ برگردان استاد پور داود)

آذر

  جشن آذر گان در روز آذز از ماه آذرماه یعنی نهمین روز از نهمین ماه از گاهنامه زرتشتی برابر با 3آذر خورشیدی برگزارمی گردد.(درمورد گاهنامه ی زرتشتی در نوشتار دیگرم در همین وبلاگ نگاه بیندازید.) روز آذر نهمین روز هر ماه است .این روز  بزرگداشت آتش ، ایزد مورد ستایش در دین بهی است ، جشن گرفته می شود.آذر را پسر اهورامزدا به شمار می آورند و نشانه ی گیتایی اورمزد است و از دید سپندینگی به دوران هندو اروپایی باز می گردد.آتش در میان زرتشتیان به عنوان نمادی از اهورا مزداست و به مانند کعبه ونما سو در ادیان دیگر است  به گفته ی استاد امش اوروان فردوسی بزرگ :

 نیارا همی بود آیین وکیش               پرستیدن ایزدی بود پیش

بدان گه بودی آتش خوب رنگ        چومر تازیان را محراب سنگ

گفته ی یاوه ی اینکه زرتشتیان آتش پرستند در هنگام حمله ی این تازیان بی تمدن وحشی به ناروا به پاک دینان داده شده است اما هنگامی که این بی تمدن های سوسمار خوار به زنده به گور کردن ودزدی از یکدگر سرگرم بودند ما ایرانیان بهدین 2400 سال بود که به پیشوایی بزرگ مرد تاریخ آریانیان وخشور پاکمان اشو سپتمان زرتشت یکتا پرست گردیدیم (در مورد پیذایش آتش و دلایل نماد شدن آتش در نزد آریان ها در نوشتاری به مناسبت جشن سده سخن خواهم گفت)

واژه آذر در اوستا آتر atar،آثر athar،آترatere ،آثرathr، آمده است.درپارسی باستان آتر atar ، می باشد که در واژه ی آتریه دیه atariyadiya آمده است که یکی از ماههای پارسی هخامنشی است به معنای ماه ستایش آذر.در پهلوی آذر آمده که بعد (ذ) به همانند بسیاری از واژگان ابتدا به (د) و بعد به (ت)تبدیل گردیده است و به آتور atur تغییر شکل داده است.

واژه ی آتش که اکنون به کار می رود،در زبان پهلوی از حالت فاعلی به دست ما رسیده است atash که به همین حالت در اوستا به کار رفته استatarsh،(چنانکه در فرگرد5 وندیوداد پاره 9 و جزه آن آمده)،(ش)نشان فاعلی در زبان پارسی باستان است ودر زبان دری نوین (ر)پیش از (ش) حذف شده است وبه حالت آتش در آمده؛ این تنها واژه ی فاعلی باستانی نیست که (ر) از آن حذف شده وبه دست ما نیز رسیده .برای نمونه، کرشورkarshvar که در زبان فارسی کشور شده است ارشک arshaka که در سنگ نبشته های هخامنشیان آمده و اکنون اشک می گویم(سر دودمان اشکانیان )،ارشتاتarshtat ،که نام ایزدی است در دین بهی که در پهلوی نیز ارشتات است ودر فارسی اشتاد شده است و....

زرتشتیان به سه گروه آتش مقدس و آیینی اعتقاد دارند.آتش بهرام،آتش آدران ، آتش دادگاه.آتش بهرام قداست خاصی دارد.برای اینکه با تشریفات طولانی آماده می شود. 16 آتش را از منابع گوناگون گرد می آورند وآنگاه 1128 بار پاک سازی (تطهیر) می دهند یعنی هیزم را روی آتش می گیرند وقتی با گرمای آتش این هیزم شعله ور شد یک مرحله از پاک سازی  انجام گرفته است . این جریان یک سال به درازا می کشد. تعداد آتش های بهرام محدود است وبه مراقبت های ویژه نیاز دارد.(آتشکده ی شهر یزد که سپندینگی ودیربازی باستانی دارد به نام ورهرام نامگذاری شده است)آتش آدران و دادگاه از اهمیت کمتری برخورداراست.

همچنین بنا بر اعتقادات اساطیری ایرانی در جهان 5 گونه آتش وجود دارد:

1) آتش برزیسوه barzisavah که در برابر اورمزد می سوزد.

2) آتش وهوفریانه  vohoufaryana که در تن مردمان وجانوران می سوزد.

3) آتش اوروازیشته  urvazishta که در گیاهان است.

4) آتش وازیشته vazishta که در ابرهاست.

5) آتش سپنیشته sepanishta که در کانون های خانواده هاست.

وهمچنین سه آتشکده سپند اساطیری وباستانی وجود داشت به نام آذرفرنبغ (کاریان) که اتشکده موبدان بوده است، آذرگشنسب که آتشکده ی شاهی وارتشداران بوده است،وآتشکده ی آذربرزین مهر که آتشکده ی کشاورزان وپیشه وران بوده است.(درمورد آتشکده ها وطبقات اساطیری با نوشتاری به زودی به روز خواهم شد)

در میان نیایش های خرده اوستا (در مورد اوستا و بخش های آن با نوشتار دیگری به خویشکاری می رسم)پنج نمازوافرین وجوددارد که در مورد خورشید، مهر(میترا)،ماه،آّّّب وآتش است.که اینان در میان 21 یشت ، 5یشت نیز به آنان پرداخت شده است.آتش بهرام نیایش رادرپنج گاه موبدان در آتشکده می خوانند.(درمورد گاه هاو نیایش ها ونمازهای زرتشتی در نوشتار دیگری به روز خواهم شد).هر ماه نیز در زورآذر(نهم)خوانده می شود.درروایات داراب هرمزدیار جلد اول برگ 325آمده:«خورشید نیایش ومهر نیایش واردوی سوره بانو نیایش پیش از آتش کردن روانیست».در فرضیات نامه برگ 8 آمده:«آذر نیایش وآبان نیایش خواندن از واجبات دین نیست،اما اگر کسی هرروز ویا در روزهای ویژه به آنان در آذر روز و آبان روز (دهم) هرماه بخواند پاداش مینوی دارد.».

باری به هر جهت  این روز یعنی روز آذر از ماه آذر روز نیایش آذر بهرام است.

به خشنودی اهورامزدا،روشن بادا آتش جاویدان بهرام اشو زردشت پیامبرمان که راهنمای راستین اهورامزدا برای ماست.

سر چشمه های نوشتار:

خرده اوستا-برگردان استاد ابراهیم پورداود

یسنا-جلد 2- گزارش استاد پور داود

شاهنامه فردوسی -نسخه مسکو

تاریخ اساطیری ایران-دکترژاله آموزگار

دیدی نو از دین کهن (فلسفه دین زرتشتی)-پرفسور فرهنگ مهر

ایران نامک -امان الله قرشی

روایات داراب هرمزدیار-جلد 1

فرضیات نامه-؟

دستور زبان پهلوی-دکتر کتایون مزدا پور

«روز خورداد ازماه آذر سال 3743 زردشتی»

 برابر با1/9/1384خورشیدی